Pośrednik w łańcuchu dostaw = puste faktury?

Pośrednik w łańcuchu dostaw = puste faktury?

Masz w modelu biznesowym pośrednika? Organy podatkowe mogą uznać, że Twoje faktury są “puste”, nawet jeśli towar fizycznie istnieje i został dostarczony.

Wielopodmiotowe łańcuchy dostaw
W realiach biznesowych obecność pośredników między producentem a finalnym odbiorcą to nic nadzwyczajnego. Takie struktury wynikają z względów logistycznych, handlowych, organizacyjnych. Mimo to samo “wydłużenie” łańcucha bywa dziś traktowane przez fiskusa jako sygnał ostrzegawczy, choć z prawnego punktu widzenia nie powinno automatycznie skutkować ani uznaniem transakcji za fikcyjną, ani odebraniem prawa do odliczenia VAT.

Co robi fiskus? Kwestionuje rolę pośrednika
Scenariusz powtarza się w wielu postępowaniach: organ uznaje, że rzeczywistym sprzedawcą był ktoś inny niż podmiot widniejący na fakturze, a pośrednik “tak naprawdę” nie pełnił żadnej realnej funkcji gospodarczej. Jego udział zostaje zaklasyfikowany jako “sztuczny”, czyli faktury zostają uznane za puste w rozumieniu art. 108 ustawy o VAT, podatnik traci prawo do odliczenia naliczonego podatku, w praktyce fiskus podważa cały przyjęty model biznesowy.

Paradoks polega na tym, że nikt nie kwestionuje istnienia towaru ani faktu jego dostarczenia. Kwestionowany jest sam sposób zorganizowania transakcji – choć miał on uzasadnienie ekonomiczne.

Konsekwencje wykraczają daleko poza VAT
Uznanie faktur za “puste” otwiera furtkę do:
wyłączenia wydatków z kosztów uzyskania przychodów – czyli uderzenia także w podatek dochodowy,
przekwalifikowania relacji biznesowych przy usługach – jeśli fiskus podważy podmiot świadczący usługi (nie negując samego ich wykonania), może uznać, że osoby realizujące prace były faktycznie pracownikami usługobiorcy.

A to już nie tylko sprawa podatkowa – wchodzą w grę również kwestie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Skala ryzyka rośnie lawinowo.

W orzecznictwie coraz wyraźniej rysuje się linia obronna podatników. Sądy podkreślają, że zakwestionowanie samego modelu biznesowego nie może być wystarczającym powodem odebrania prawa do odliczenia VAT.

Co na to TSUE?
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej od lat stoi na tym samym stanowisku: zakaz nadużyć dotyczy wyłącznie całkowicie sztucznych konstrukcji, oderwanych od realiów gospodarczych, tworzonych jedynie po to, by uzyskać korzyść podatkową. Zwykła obecność pośrednika w łańcuchu w żadnym razie nie spełnia tego kryterium.

Jeżeli organ nie wykaże oszustwa, nadużycia prawa ani realnego uszczuplenia należności publicznoprawnych, to samo zakwestionowanie modelu biznesowego godzi w fundamentalną zasadę neutralności VAT i prowadzi do nieuzasadnionego ograniczenia prawa do odliczenia podatku.